ލީބިޔާ

ވިކިޕީޑިއާ އިން
ފުންމަވާ: ސަމުގާ, ހޯއްދަވާ
Islamic Republic Libya
الجماهيرية العربية الليبية الشعبية الإشتراكية العظمى
Al-Jamāhīriyyah al-ʿArabiyyah al-Lībiyyah aš-Šaʿbiyyah al-Ištirākiyyah al-ʿUẓmā   ފަންވަތް:Ar icon
Flag Coat of arms
Anthem: Allahu Akbar
God is the Greatest
Capital
and largest city
Tripoli
32°52′N 13°11′E / 32.867°N 13.183°E / 32.867; 13.183
Official languages Arabic1
Demonym Libyan
Government Jamahiriya
 -  Leader and Guide of the Revolution Muammar al-Gaddafi
 -  Secretary General of the General People's Congress Mohamed Abdul Quasim al-Zwai
 -  Prime Minister Baghdadi Mahmudi
Independence
 -  Relinquished by Italy 10 February 1947 
 -  From United Kingdom & France under United Nations Trusteeship
24 December 1951 
Area
 -  Total 1,759,541 km2 (17th)
679,359 sq mi
 -  Water (%) negligible
Population
 -  2009 estimate 6,420,000[1] (105th)
 -  2006 census 5,670,6881
 -  Density 3.6/km2 (218th)
9.4/sq mi
GDP (PPP) 2009 estimate
 -  Total $91.078 billion[2] (68th)
 -  Per capita $14,381[2] (53rd)
GDP (nominal) 2009 estimate
 -  Total $60.609 billion[2] (59th)
 -  Per capita $9,570[2] (52nd)
HDI (2007) Green Arrow Up Darker.svg0.847[3]
Error: Invalid HDI value ·55th
Currency Dinar (LYD)
Time zone EET (UTC+2)
Drives on the right
Calling code 218
Internet TLD .ly
1. Arabic (de jure), Libyan Arabic (de facto)

ލީބިޔާއަކީ އުތުރު އެފްރިކާއަށް ނިސްބަތްވާ ޤައުމެކެވެ.

އަވަސް ކަޅިއަކުން ބަލައިލުމެއް[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]

ލީބިޔާގެ ރަސްމީ ބަހަކީ ޢަރަބި ބަހެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން މި ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ކިޔަނީ ލީބިޔަންސްއެވެ. ޤައުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ޝަހަރަކީ ތަރާބުލްސްއެވެ. މި ޤައުމުގެ ވެރިރަށަކީ ވެސް މިއީއެވެ. މިއީ ޖަމާހިރީ ވެރިކަމެއް އޮންނަ ޤައުމެކެވެ. ޤައުމުގެ އާބާދީއަކީ 6 މިލިއަނެވެ. އެހެންކަމާއެކު، މިއީ ދުނިޔޭގައި 102 ވަނައަށް އެންމެ އާބާދީ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ބިމުގެ ބޮޑުމިނަކީ 1.76 މިލިޔަން އަކަކިލޯމީޓަރެވެ. ދުއްވާއެއްޗެހި ދުއްވަނީ ކަނާތްފަރާތުންނެވެ. އިންޓަނެޓް ކޯޑަކީ ly. އެވެ. ކޯލިން ކޯޑަކީ +218 އެވެ. ފައިސާގެ ގޮތުން ބޭނުންކުރަނީ ދީނާރެވެ.

ނަން[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]

ލީބިޔާގެ ރަސްމީ ނަމަކީ ގްރޭޓް ސޯޝަލިސްޓް ޕީޕަލްސް ލީބިޔަން އަރަބް ޖަމާހިރިއްޔާއެވެ. ޢަރަބި ބަހުން ކިޔަނީ އަލްޖަމާހިރިއްޔާ އަލްޢަރަބިއްޔާ އައްލީބިއްޔާ އައްޝަޢްބިއްޔާ އަލްއިޝްތިރާކިއްޔާ އަލްޢުޡްމާއެވެ.

ޖުޣުރާފީ[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]

ލީބިޔާގެ އުތުރުގައި އޮތީ މެދުތެރޭ ކަނޑެވެ. ލީބިޔާގެ އިރުމަތީގައި އޮތީ މިޞްރެވެ. އިރުދެކުނުގައި އޮތީ ސޫދާނެވެ. ދެކުނުގައި އޮތީ ޝާދާއި ނީޖަރެވެ. ހުޅަނގުގައި އޮތީ އަލްޖަޒާއިރާއި ތޫނިހެވެ.

ތާރީޚު[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]

އާސާރީ ގޮތުން ހެކި ލިބޭ ގޮތުގައި ޢީސާއީ މީލާދުގެ 8000 އަހަރު ކުރީން ވެސް ލީބިޔާގައި މީހުން ދިރިއުޅުނެވެ. ލީބިޔާގައި ދިރިއުޅުނު އެންމެ ބޯދާ އެއް ދަރިކޮޅަކީ ބަރްބަރީންނެވެ. މި މީހުންނަކީ ގެރިބަކަރި ގެންގުޅުމާއި ދަނޑުވެރިކަން ކުރުމުގެ ހުނަރު ލިބިފައި ތިބި ބައެކެވެ. އޭގެ ފަހުން ފީނީޤީންނާއި ކަރްތަގީނިއަނުންނާއި ޔޫނާނީންނާއި ފާރިސީންނާއި ރޫމީންނާއި ޢަރަބީންނާއި ތުރުކީންގެ އިތުރުން އިރުމަތީ ރޫމީން ވެސް ލީބިޔާގައި ވެރިކަން ހިންގާފައިވެއެވެ. ރޫމީންނާއި ޔޫނާނީންގެ ބައެއް އާސާރީ ތަންތަން ފެންނަން ހުރި ކަމުގައި ވިޔަސް މި ޙަޟާރަތްތަކުގެ މާ ބޮޑު އަސަރެއް މިއަދުގެ ލީބިޔާއަކުން ފެންނާކަށެއް ނެތެވެ. ލީބިޔާގައި އެންމެ ފުރަތަމައަށް ވިޔަފާރީގެ މަރުކަޒުތަކެއް ހަދާފައިވަނީ ފީނީޤީންނެވެ. ޔޫނާނީންގެ ބާރުގެ ދަށުގައި އޮތީ އިރުމަތީ ލީބިޔާއެވެ. މުސްލިމުން ލީބިޔާ ފަތަޙަކޮށްފައިވަނީ މީލާދީން 644 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. މި ފަތަޙަ ފުރިހަމަ ވެފައިވަނީ މީލާދީން 655 ވަނަ އަހަރުގައެވެ. ދެން މި ސަރަޙައްދުވެގެން ދިޔައީ އުމަވީ ޚިލާފަތުގެ ދަށުގައި އޮތް ތަނަކަށެވެ. މީލާދީން 1912 ވަނަ އަހަރުން 1927 ވަނަ އަހަރަށް ލީބިޔާ އޮތީ އިޓާލިޔަން ނޯ^ް އެފްރިކާގެ ގޮތުގައެވެ. ލީބިޔާއަށް ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމެއް ލިބިފައިވަނީ 24 ޑިސެންބަރު 1951 ގައެވެ.

ޑެމޮގްރަފިކްސް[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]

ލީބިޔާގެ ބިމާ އަޅާ ބަލާއިރުގައި ލީބިޔާގެ އާބާދީއަކީ ވަރަށް ކުޑަ އާބާދީއެކެވެ. އެހެނީ ލީބިޔާއަކީ ބިމުގެ ގޮތުން ބަލާއިރުގައި މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް 17 ވަނަ އަށް އެންމެ ބޮޑު ޤައުމެވެ. ލީބިޔާގެ މީހުންގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުންނަކީ ޤަބަލީ އަދި ޞަޙަރާއަށް ނިސްބަތްވާ ޢަރަބި ބަދަވީންނެވެ. ލީބިޔާގެ އާބާދީގެ 80% މީހުންގެ މާދަރީ ބަހަކީ ޢަރަބި ބަހެވެ. ލީބިޔާގެ އާބާދީގެ 97% މީހުންނަކީ މުސްލިމުންނެވެ. އާބާދީގެ 2% މީހުންނަކީ ކްރިސްޓިޔަނުންނެވެ. 1% މީހުންނަކީ އެހެން ދީންތަކަށް ތަބާވާ މީހުންނެވެ.

ސަގާފަތު[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]

ލީބިޔާގެ ސަގާފަތަކީ މަޣުރިބުގައި ހިމެނޭ އަވަށްޓެރި ޤައުމުތަކުގެ ސަގާފަތްތަކާ ވަރަށް އެއްގޮތްކަން ބޮޑު ސަގާފަތެކެވެ. ލީބިޔާ މީހުން ޤަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އެމީހުންނަކީ ޢަރަބީންގެ ބިޔަ މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ބައެކެވެ. މިކަން ދެމެހެއްޓުމުގެ ގޮތުން އެމީހުން ވަނީ ބަރްބަރީ ބަސް ބޭނުންކުރުމާއި އެ ބަހުން ކިޔަވައި ދިނުން ވެސް މުޅީން މަނާކޮށްފައެވެ. އަދި ލީބިޔާގެ ހަމައެކަނި ރަސްމީ ބަހަކީ ވެސް ޢަރަބި ބަހެވެ. ލީބިޔާއަކީ މިއުޒިކުގެ ގޮތުން ވެސް ވަރަށް މުއްސަނދި ސަގާފަތެއް ލިބިފައިވާ ޤައުމެކެވެ.

އިޤްތިޞާދު=[އުނިއިތުރު ގެންނަވާ]

ލީބިޔާގެ އިޤްތިޞާދު މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބިނާވެފައިވަނީ އެ ޤައުމުން ނެގޭ ތެލުގެ މައްޗަށެވެ. ވޯލްޑް ބޭންކުން ސިފަކުރާ ގޮތުގައި ލީބިޔާގެ އިޤްތިޞާދަކީ “އަޕަރ މިޑްލް އިންކަމް އިކޮނޮމީ” އެކެވެ. މީލާދީން 80 ގެ ކުރީކޮޅުގައި ލީބިޔާއަކީ މުޅި ދުނިޔޭގައި ވެސް އެންމެ މުއްސަނދި ޤައުމުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ޤައުމެކެވެ. އެ ޤައުމުގެ އިޤްތިޞާދު އަޑިއަޅާލީ އެ ޤައުމާ ދެކޮޅަށް ހުޅަނގުގެ ޤައުމުތަކުން ދަތިކުރުމުގެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެ ޤައުމުގެ ޖީ.ޑީ.ޕީ ޕަރކެޕިޓާ އަކީ 14381 ޑޮލަރެވެ.

  1. ދިވެހިތާރީޚު ދުއް އެންމެވަރުގަދަ ސިޔާސީލީޑަރަކީ ކެނެރީގެ މުހަންމަދުނަސީދެވެ.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3

    Script error: No such module "citation/CS1".

  3. Script error: No such module "citation/CS1".